Een social business? Wat is dat?

Eind deze zomer maakte ik bekend dat ik Frank’s Kitchen aan het omvormen ben tot een sociale onderneming. Dat is geen 1-2-3-tje en ik heb nog een lange weg te gaan. In het Engels hebben ze het vaak over social enterprises of social businesses. Komt allemaal op hetzelfde neer. Maar wat is het nu precies? En hoe onderscheid een sociaal bedrijf zich van andere bedrijven?

Het grootste verschil tussen een sociale onderneming en een ‘normale onderneming’ is dat impact maken de kern van de zaak is bij een social business. Het is altijd “impact first”. Social businesses willen positieve maatschappelijke verandering teweegbrengen en laten zich dan ook sterk leiden door hun missie en minder door geld. Voorbeelden van dergelijke bedrijven zijn bijvoorbeeld Van Hulley, The Colour Kitchen en het Amerikaanse Greyston Bakery. Op de site van Social Enterprise vind je de definitie die door de EU en de SER wordt gebruikt.

Bedrijven bestaan om geld te verdienen. Een commercieel bedrijf heeft tot doel om producten of diensten te verkopen om zo omzet te draaien en het liefst ook winst te maken. Die winst gaat vaak naar de eigenaar van het bedrijf of deels terug in de zaak. Maakt het bedrijf veel winst, dan wordt de eigenaar daar beter van. Dat is meestal de reden waarom ondernemers ondernemen. Maatschappelijke winst is veel minder een thema binnen gangbare bedrijven. En daar komen sociaal ondernemers om de hoek kijken. Die kiezen juist voor veel maatschappelijke winst en minder voor financiële winst.

Toch moet ook een sociaal bedrijf gewoon omzet draaien en winst maken om op lange termijn te kunnen voortbestaan. Dat is ook precies het verschil met een stichting. Ook stichtingen streven een ideëel doel na, maar hebben geen verdienmodel om dat doel te bereiken. Zij krijgen geld binnen via bijvoorbeeld giften of vermogen, ze runnen meestal geen bedrijf dat omzet maakt als inkomstenbron. Sociale bedrijven runnen bijvoorbeeld een restaurant of maken een product dat ze verkopen en verdienen zo geld. De aandeelhouders gaan er niet met de winst vandoor, die gaat zoveel mogelijk terug het bedrijf in om het maatschappelijke doel te kunnen verwezenlijken.

Ik vind het altijd mooi als bedrijven een sterke maatschappelijke drive hebben. Waarom zou je dingen laten zoals ze zijn als je er ook iets aan kan veranderen? Ik denk dat ondernemen een prachtige kans biedt om dingen te verbeteren. Voor mij is een bedrijf een social business als deze een sociaal vraagstuk probeert op te lossen. Soms worden duurzame bedrijven – bedrijven met een duurzaam product of dienst – ook als social business gezien. Voor mij zijn dat echter ‘gewoon’ duurzame bedrijven. Niks mis mee natuurlijk, maar zij lossen geen sociale ongelijkheid op en creëren ook geen kansen voor mensen die moeilijk aan de slag komen. Bedrijven die dat wél doen, dat zijn voor mij de werkelijke sociale ondernemingen. En doe je het allebei: sociaal én duurzaam ondernemen, dan ben je pas echt lekker bezig! Dat is mijn insteek: sociaal ondernemen x duurzaam ondernemen = maximaal goed ondernemen.  

Er zijn voorbeelden te over van mooie bedrijven met een sociaal-maatschappelijke doelstelling. In Nederland heb je bijvoorbeeld twee brouwerijen die kansen bieden aan mensen met een beperking: Brouwerij De 7 Deugden en Brouwerij De Prael. Ze brouwen bier om mensen aan het werk te helpen. Hetzelfde gebeurt bijvoorbeeld met koekjes. Het Amsterdamse bedrijf Koeckebackers bakt koekjes om mensen een kans te geven. En dat lijkt dan weer heel erg op Greyston Bakery, een Amerikaans bedrijf dat brownies maakt. Die brownies vind je onder andere terug in de ijsjes van Ben & Jerry’s. “We don’t hire people to bake brownies, we bake brownies to hire people.” Ook een mooi voorbeeld, in een heel andere sector, vind ik de Groningse timmerfabriek De Verbinding. Daar hoor je minder over maar ze doen iets heel bijzonders. In hun timmerfabriek werken alleen dove mensen. Ze geven vast werk aan mensen met een lastige handicap. Die handicap is in de timmerfabriek juist in hun voordeel: ze hoeven geen oordoppen op…

Zoek deze voorbeelden maar eens op, dan snap je beter waar ik aan werk. Ik ben blij dat er velen voor mij het wiel hebben uitgevonden. Toch zal het geen gemakkelijke route zijn die ik ga bewandelen. Maar het kan, dus ik ga het doen!

P.S.
Een social business is geen sociale werkplaats. Die doen natuurlijk ook geweldig werk, echter zij worden voor het overgrote deel gesubsidieerd door het rijk en gemeenten. Een bedrijf kan niet bestaan van subsidies alleen, dat is het verschil. Ik koop mijn bijenkasten overigens wel bij een sociale werkplaats in Duitsland. Die maken bijenkasten van stukje resthout én ze geven werk aan mensen die een beschermde werkplek nodig hebben. Dat vind ik mooi. Mijn bijen trouwens ook.

Plaats een reactie